Όταν η οικογένεια ξεχνά να μιλήσει για θεό
Στην Καινή Διαθήκη, ο Απόστολος Παύλος, γράφοντας προς την κοινότητα των Κολασσαέων, τονίζει την πνευματική εντολή για το πώς πρέπει να λειτουργεί η χριστιανική οικογένεια: «ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως, ἐν πάσῃ σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθετοῦντες ἑαυτούς» (Κολ. 3, 16). Ο λόγος του Θεού δεν πρέπει απλώς να υπάρχει σε μια σκονισμένη Καινή Διαθήκη στη βιβλιοθήκη μας. Πρέπει να «ενοικεί», να κατοικεί δηλαδή μέσα μας, και μάλιστα «πλουσίως». Πρέπει να γίνει ενεργή πνευματική τροφή, μέρος των συζητήσεών μας, το κριτήριο των αποφάσεών μας.
Όταν όμως η καθημερινότητα της οικογένειας κατακλύζεται από γογγυσμούς, άγχος, κατακρίσεις και υλικές επιδιώξεις, ο λόγος του Χριστού εξορίζεται. Ο ίδιος ο Κύριος, απαντώντας στον πειρασμό της υλικής αυτάρκειας, διακήρυξε στο Ευαγγέλιο: «οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ» (Ματθ. 4, 4).
Πόσο συχνά, αλήθεια, φροντίζουμε να ταΐσουμε τα παιδιά μας με το καλύτερο φαγητό, να τους προσφέρουμε τις καλύτερες σπουδές, αλλά τα αφήνουμε πνευματικά υποσιτισμένα; Η σιωπή γύρω από το όνομα του Θεού μέσα στο σπίτι δεν είναι μια αθώα «ουδετερότητα». Είναι πνευματική λιμοκτονία.
Η Οικογένεια ως «Μικρά Εκκλησία» κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, χρησιμοποιεί έναν συγκλονιστικό όρο: ονομάζει την οικογένεια «μικράν εκκλησίαν».
Ας αναλογιστούμε αυτή την παρομοίωση. Σκεφτείτε έναν ναό στον οποίο δεν ψάλλεται ποτέ κανένας ύμνος. Έναν ναό όπου το Ιερό Ευαγγέλιο παραμένει κλειστό πάνω στην Αγία Τράπεζα, όπου δεν ακούγεται κήρυγμα, όπου δεν γίνεται κατήχηση, όπου οι πιστοί μπαίνουν και βγαίνουν κοιτάζοντας μόνο τους τοίχους. Ένας τέτοιος ναός, όσο ωραίος και αν είναι αρχιτεκτονικά, όσες πολύτιμες εικόνες και αν έχει, είναι ένας ναός πνευματικά νεκρός.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με το σπίτι μας όταν παύουμε να μιλάμε για τον Θεό. Οι γονείς γίνονται απλώς «διαχειριστές» ενός νοικοκυριού και όχι πνευματικοί οδηγοί. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει πως ο πατέρας και η μητέρα έχουν καθήκον μέσα στο σπίτι. Έχουν χρέος να μεταφέρουν στα παιδιά τους τη διδασκαλία του Χριστού. Όταν η πνευματική συζήτηση απουσιάζει, τα εικονίσματα μετατρέπονται σε απλά εκθέματα ενός ιδιωτικού μουσείου. Χάνουν τη ζωντανή τους σχέση με τη ζωή των μελών του σπιτιού.
Η Σύγχρονη Πραγματικότητα και η Σοφία των Αγίων μας
Στις μέρες μας, πολλοί γονείς επαναπαύονται. Λένε: «Εγώ πηγαίνω το παιδί μου στην Εκκλησία, το γράφω στο Κατηχητικό, έχω εικόνες στο δωμάτιό του. Εκπλήρωσα το καθήκον μου». Όμως, η πνευματική ζωή δεν είναι μια σειρά από τυπικές υποχρεώσεις που «ξεμπερδεύουμε» μαζί τους.
Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, με τη βαθιά πρακτική του διάκριση, έλεγε: «Τα παιδιά δεν ακούνε τι τους λες, αλλά βλέπουν τι κάνεις. Κι ακόμα περισσότερο, νιώθουν τι είσαι».
Αν το παιδί βλέπει την εικόνα του Εσταυρωμένου ή της Παναγίας στον τοίχο, αλλά μέσα στο σπίτι δεν ακούει ποτέ τη λέξη «συγγνώμη» από το στόμα των γονιών του, αν δεν βλέπει τον πατέρα να δείχνει ελεημοσύνη, αν δεν ακούει τη μητέρα να μιλά με γλυκύτητα και υπομονή, τότε δημιουργείται ένα σχίσμα στην ψυχή του. Το παιδί αντιλαμβάνεται τη θρησκεία ως κάτι ξένο προς την πραγματική ζωή. Η εικόνα γίνεται «βουβή» επειδή οι πράξεις και τα λόγια των γονέων δεν της επιτρέπουν να μιλήσει.
Παράλληλα, ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης μάς άφησε μια άλλη μεγάλη κληρονομιά, λέγοντας: «Η χριστιανική ανατροφή δεν γίνεται με καταναγκασμούς και στείρες συμβουλές, αλλά με την μυστική προσευχή και την αγία ζωή των γονέων. Μίλα λιγότερο στα παιδιά για τον Θεό και μίλα περισσότερο στον Θεό για τα παιδιά σου».
Αυτή η ρήση του Αγίου Πορφυρίου παρερμηνεύεται συχνά. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιβάλλουμε απόλυτη σιωπή για τον Θεό. Σημαίνει ότι τα λόγια μας για τον Χριστό πρέπει να είναι λίγα, μεστά, γεμάτα αγάπη και να πηγάζουν μέσα από την προσευχή. Για να «μιλήσεις λιγότερο» για τον Θεό, σημαίνει ότι ήδη μιλάς, αλλά με τρόπο ποιοτικό, όχι με γκρίνια, πιέσεις και ηθικολογίες που απωθούν τη νεολαία.
Ας αναρωτηθούμε σήμερα με ειλικρίνεια, κάνοντας μια αυτοκριτική:
· Πότε ήταν η τελευταία φορά που καθίσαμε στο οικογενειακό τραπέζι και, αντί για τις ειδήσεις της τηλεόρασης ή τα κοινωνικά δίκτυα, σχολιάσαμε το Ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής;
· Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένας πατέρας πήρε το παιδί του και του διάβασε τον βίο του Αγίου που γιορτάζει;
· Πότε ήταν η τελευταία φορά που, σε μια οικογενειακή δυσκολία, ο σύζυγος κοίταξε την γυναίκα του και είπε: «Ας σβήσουμε τα φώτα, ας ανάψουμε το καντήλι κι ας γονατίσουμε μαζί να παρακαλέσουμε τον Χριστό»;
Ας μην επιτρέψουμε στα σπίτια μας να παραμένουν πνευματικά σιωπηλά. Ας δώσουμε φωνή στα εικονίσματά μας. Και η φωνή αυτή δεν είναι άλλη από τη δική μας ζωντανή ομολογία, τη δική μας καθημερινή μετάνοια, τη δική μας αγάπη.
Όταν ο λόγος του Θεού επιστρέψει στα χείλη μας και στην καρδιά μας, τότε οι Άγιοι θα αρχίσουν να «μιλούν» μυστικά στις ψυχές των παιδιών μας, δείχνοντάς τους τον δρόμο, την αλήθεια και τη ζωή, που είναι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.
Thank you for rating this article.
