Αγαπητοί Αναγνώστες, είναι γεγονός ότι στη σύγχρονη πραγματικότητα, το χιούμορ και η σάτιρα κατέχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην καθημερινότητά μας. Τα συναντάμε παντού:
σε φιλικές συζητήσεις με πρόσωπα που έχουμε οικειότητα, σε τηλεοπτικές εκπομπές, σε θεατρικές παραστάσεις και κυρίως καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ικανότητα του ανθρώπου να γελά, να αυτοσαρκάζεται και να ελαφραίνει το βάρος των καθημερινών δυσκολιών αποτελεί ένα από τα ομορφότερα δώρα Του Θεού στην ανθρώπινη φύση.
Ωστόσο, όλο και πιο συχνά και απροκάλυπτα γινόμαστε μάρτυρες μιας κατάστασης όπου το χιούμορ μετατρέπεται σε όπλο, και η σάτιρα χρησιμοποιείται ως προκάλυμμα για να περιγελαστεί η ορθόδοξη πίστη, να χλευαστούν τα ιερά και τα όσια και να προσβληθεί το ευαίσθητο θρησκευτικό αίσθημα των ανθρώπων και ιδιαιτέρως των ορθόδοξων συνειδητών πιστών. Γεννάται, λοιπόν, εύλογα το ερώτημα: Υπάρχει θέση για το χιούμορ στη ζωή ενός χριστιανού; Κι αν ναι, υπάρχουν όρια; Πότε η αστεία διάθεση σταματά να είναι αθώα και μετατρέπεται σε κακόγουστη, εμπαθή προσβολή; Σε αυτή την προβληματική θα ασχοληθούμε σε αυτό το άρθρο μας! Εσείς όπως πάντα ακολουθήστε μας στις επόμενες γραμμές του κυρίου άρθρου μας!
Στην Ορθόδοξη Θεολογία, η χαρά δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα, αλλά καρπός του Αγίου Πνεύματος. Ο ίδιος ο Χριστός δεν ήρθε για να επιβάλει μια κατηφή, καταθλιπτική ή σκοτεινή στάση ζωής, όσο και να προσπάθησαν να το παρουσιάσουν έτσι, συνειδητά ή ασυνείδητα, μια μερίδα Χριστιανών, ιδιαίτερα αυτών που προέρχονται από τις λεγόμενες «Οργανώσεις». Αντίθετα, η Εκκλησία είναι η κοινότητα της Αναστάσιμης χαράς. Το «Χαίρετε» του Χριστού στους Αποστόλους μετά την Ανάστασή Του, δεν είναι απλά ένας χαιρετισμός αλλά μια ολόκληρη στάση ζωής και επιλογής!
Το αληθινό χιούμορ λοιπόν, πηγάζει από την ταπεινοφροσύνη και την αγάπη. Είναι το χιούμορ που πραγματικά λυτρώνει, που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, που σπάει τον εγωισμό και μας βοηθά να βλέπουμε τις αδυναμίες μας με επιείκεια. Ο αυτοσαρκασμός, για παράδειγμα, είναι μια βαθύτατα πνευματική πράξη, διότι φανερώνει ότι ο άνθρωπος δεν θεωρεί τον εαυτό του αλάνθαστο ή σπουδαίο.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν καταδίκασαν τη χαρά ή την ευτράπελη διάθεση, αλλά την «ευτραπελία» με την έννοια της βωμολοχίας, της ειρωνείας και του χλευασμού που πληγώνει τον πλησίον. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι το γέλιο αυτό καθαυτό, αλλά η διάθεση της καρδιάς από την οποία πηγάζει.
Πού βρίσκονται όμως τα όρια; (που για εμάς σαφώς υπάρχουν και ας ισχύει ένας άλλος γενικός κανόνας ότι: «Στα αστεία δεν απαντάμε σοβαρά»). Όταν μιλάμε για όρια στο χιούμορ, να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν αναφερόμαστε σε μια εξωτερική λογοκρισία ή σε νομικούς καταναγκασμούς, αλλά σε έναν εσωτερικό, πνευματικό πολιτισμό και σεβασμό που είναι αυτονόητο να υπάρχει απέναντι στα πιστεύω του άλλου και της απαραίτητης κοινωνικής αμοιβαιότητας ώστε να συνυπάρχουμε όλοι ομαλά. Για να γίνουμε ποιο συγκεκριμένοι εννοούμε τα παρακάτω:
1. Το όριο του Σεβασμού στο Πρόσωπο : Το πρώτο και βασικότερο όριο είναι η αγάπη προς τον άνθρωπο. Όταν το «χιούμορ» στοχεύει στο να γελοιοποιήσει την προσωπικότητα του άλλου, να διαπομπεύσει τις αδυναμίες του ή να ταπεινώσει την αξιοπρέπειά του, τότε παύει να είναι ψυχαγωγία και γίνεται ωμή «λεκτική βία».
2. Το όριο της Ιερότητας: Κάθε λαός, κάθε κοινότητα και κάθε άνθρωπος έχει ορισμένα πράγματα που θεωρεί ιερά. Για τον Ορθόδοξο Χριστιανό, το πρόσωπο του Θεού, του Χριστού, της Παναγίας, των Αγίων, τα Μυστήρια της Εκκλησίας και η ιστορική μνήμη δεν είναι απλές ιδέες ή σύμβολα, αλλά ζωντανή σχέση αγάπης. Η γελοιοποίηση αυτών των προσώπων ακόμη και των Κληρικών ρασοφόρων παντός βαθμού, κάτω από το πρόσχημα της «τέχνης» ή της «ελευθερίας της έκφρασης» δεν συνιστά έξυπνο χιούμορ, αλλά πνευματική αναλγησία που θίγουν το θρησκευτικό συναίσθημα του χριστεπώνυμου πληρώματος.
3. Το όριο της Εμπάθειας: Το χιούμορ γίνεται κακόγουστο και χυδαίο, κατά την γνώμη μας, όταν λείπει από αυτό η καλοσύνη. Όταν η σάτιρα δεν ασκείται με σκοπό τη βελτίωση ή την αναζήτηση της αλήθειας, αλλά διακατέχεται από εμπαθή διάθεση, εμπάθεια, εμπαιγμό και μηδενισμό, τότε μετατρέπεται ευθέως σε προσβολή και γεννάει αρνητικά συναισθήματα σε αυτούς που δέχονται τα βέλη της σάτιρας ή του χιούμορ.
Επομένως και με βάση τα παραπάνω, το χιούμορ γίνεται κακόγουστο και χάνει την ομορφιά του όταν τρέφεται από την ασέβεια και τη χυδαιότητα. Όταν επιστρατεύει συστηματικά τη βωμολοχία και την προσβολή των θείων για να αποσπάσει ένα εύκολο γέλιο. Όταν εκμεταλλεύεται την ανεκτικότητα των πιστών για να κάνει φθηνό εντυπωσιασμό ή να αυξήσει θεαματικότητες και εισιτήρια. Τέλος, όταν ισοπεδώνει την ιστορική και πνευματική παρακαταθήκη ενός τόπου, χλευάζοντας τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις που κράτησαν όρθιο το γένος μας σε δύσκολες εποχές.
Η αληθινή τέχνη και το αυθεντικό χιουμοριστικό πνεύμα και σάτιρα δεν έχουν ανάγκη να ποδοπατήσουν τα πιστεύω του άλλου για να αναδειχθούν και να παραχθούν. Η ελευθερία του ενός σταματά εκεί που αρχίζει η προσβολή της ιερής εσωτερικής ζωής του άλλου.
Πώς καλείται να αντιδράσει ο Ορθόδοξος Χριστιανός πιστός όταν έρχεται αντιμέτωπος με τέτοια φαινόμενα; Η εντολή του Χριστού δεν είναι η εκδίκηση, ούτε ο φανατισμός. Η Ορθοδοξία δεν κινδυνεύει από τη σάτιρα, ούτε ο Θεός έχει ανάγκη από «υπερασπιστές» που κινούνται με μίσος ή βία. Η καλύτερη απάντηση στην κακόγουστη ειρωνεία είναι η δική μας αρχοντιά, η πνευματική ωριμότητα και η συγχωρητικότητα. Παράλληλα, όμως, η σιωπή δεν σημαίνει αποδοχή. Ο χριστιανός δικαιούται να εκφράζει τη λύπη και την αντίθεσή του με κοσμιότητα, σοβαρότητα και σταθερότητα! Προσοχή όμως δεν χρειάζονται θυμός και στοχοποιήσεις προσώπων ή παραστάσεων γιατί η αρνητική διαφήμιση είναι πάλι διαφήμιση και μάλιστα όλοι αυτοί την επιδιώκουν για να γίνεται ντόρος και να παραμένουν στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής! Μην κάνουν αυτό το λάθος ξανά…!
Συμπερασματικά το χιούμορ είναι ευλογία όταν δίνει ελπίδα, όταν ενώνει, όταν γλυκαίνει την καρδιά και όταν μας βοηθά να βλέπουμε τον εαυτό μας με ταπεινοφροσύνη. Γίνεται όμως κατάχρηση όταν χρησιμοποιείται ως μέσο καταστροφής των αξιών, περιφρόνησης των ιερών και διαπόμπευσης της πίστης. Ας κρατήσουμε στη ζωή μας τη φωτεινή, αναστάσιμη χαρά που σεβόταν και σέβεται τον άνθρωπο και τον Θεό, θέτοντας ως μοναδικό όριο την αγάπη και τον αμοιβαίο σεβασμό! Αμήν!
Thank you for rating this article.
