Aγαπητοί Αναγνώστες, είναι γεγονός ότι ζούμε σε μια εποχή που η συναισθηματική μας «οικονομία» ζητάει επίμονα «ισοζύγιο».
Θέλουμε ασφάλεια, θέλουμε ηρεμία, θέλουμε ανθρώπους που «κουμπώνουν» στα μέτρα μας. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που ακούγοντας τον στίχο από το νέο όμορφο και εύθυμο τραγούδι της Ιουλίας Καλλιμάνης, «Αγαπάτε καταλλήλους», πολλοί από εμάς είναι σίγουρο ότι χαμογελάσαμε με νόημα και μας βρήκε να ταυτιζόμαστε. Στα αυτιά του σύγχρονου ανθρώπου, αυτή η παράφραση δεν ακούγεται απλώς έξυπνη· ακούγεται απόλυτα λογική, σχεδόν σωτήρια. «Γιατί να σκορπίζεσαι σε ανθρώπους που σε τοξικοί;», αναρωτιόμαστε. «Δεν είναι πιο σωστό, πιο προστατευτικό, να αγαπάμε μόνο όσους μας ταιριάζουν;».
Και όμως, πίσω από αυτή τη φαινομενικά προτροπή, πνευματικά κρύβεται μια τεράστια υπαρξιακή «παγίδα». Αν αφήσουμε για λίγο στην άκρη τη λαϊκή στιχουργική και κοιτάξουμε βαθιά μέσα στην εκκλησιαστική εμπειρία, θα καταλάβουμε γιατί η αυθεντική εντολή του Χριστού, το «αγαπάτε αλλήλους», παραμένει η μόνη αληθινή επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Αλήθεια, όταν λέμε «αγαπώ τους καταλλήλους», τι πραγματικά εννοούμε; Εννοούμε συνήθως πως επιλέγω να σχετιστώ με εκείνους που επιβεβαιώνουν τις απόψεις μου, καλύπτουν τις ψυχολογικές μου ανάγκες και δεν διαταράσσουν την άνεσή μου. Η αγάπη αυτή, όμως, είναι υπό αίρεση. Είναι μια συναλλαγή: «Σε αγαπώ όσο θεωρώ ότι είσαι κατάλληλος για μένα».
Από θεολογική σκοπιά, αυτή η στάση δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας συγκαλυμμένος ναρκισσισμός. Δεν αγαπώ τον άλλον γι' αυτό που είναι, αλλά για την ωφέλεια ή την ευχαρίστηση που μου προσφέρει. Αγαπώ, ουσιαστικά, τον εαυτό μου μέσα στον άλλον. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής προειδοποιεί ότι : «η αγάπη που βασίζεται στη χρησιμότητα ή τη φυσική συμπάθεια είναι πρόσκαιρη και εύκολα μετατρέπεται σε μίσος», μόλις ο άλλος παύσει να μας είναι «κατάλληλος».
Ο Χριστός, το βράδυ του Μυστικού Δείπνου, δεν έδωσε μια συμβουλή ψυχολογικής αυτοπροστασίας. Έδωσε μια «καινή» (καινούργια) εντολή: «Εντολήν καινήν δίδωμι υμίν ίνα αγαπάτε αλλήλους» (Ιωάν. 13:34). Το «αλλήλους» είναι ως υπέρβαση και ελευθερία Το «αλλήλους» δεν βάζει προϋποθέσεις. Δεν ρωτάει αν ο άλλος είναι εύκολος, αν είναι ευγενικός, αν είναι «του επιπέδου μας» ή αν ταιριάζει η ιδιοσυγκρασία μας. Το «αλλήλους» περιλαμβάνει τον πλησίον, αλλά περιλαμβάνει ακόμα περισσότερο (και αυτό αποτελεί σκάνδαλο για πολλούς) ακόμή και τον χειρότερο εχθρό.
Αν κάποιος προβληματιστεί γιατί η Ορθόδοξη Εκκλησία επιμένει σε αυτό; Κυρίως για τρεις λόγους:
α) Γιατί η αγάπη είναι πρόσωπο, όχι συναίσθημα: Ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο όχι επειδή ο άνθρωπος είναι «κατάλληλος» ή ενάρετος, αλλά επειδή είναι εικόνα Δική Του. «Ο Θεός αγάπη εστί» (Α΄ Ιωάν. 4:8). Αν ο Χριστός αγαπούσε μόνο τους «καταλλήλους», δεν θα είχε ανεβεί ποτέ στον Σταυρό για μια ανθρωπότητα που Τον αρνήθηκε και Τον σταύρωσε. β) Γιατί στην Εκκλησία γινόμαστε ένα Σώμα με κεφαλή τον Χριστό: Η Εκκλησία δεν είναι ένα κλειστό κλαμπ ανθρώπων με τα ίδια γούστα. Είναι ένα νοσοκομείο, μια θεία ευχαριστιακή σύναξη όπου συνυπάρχουν ο τελώνης, η αμαρτωλή, ο ληστής, ο δίκαιος και ο άδικος. Η αγιότητα δεν γεννιέται στην απομόνωση με τους «ομοίους μας», αλλά στην τριβή με τον διαφορετικό. Εκεί δοκιμάζεται αν έχουμε ταπεινοφροσύνη και υπομονή. Και γ) Γιατί η επιλογή μας περιχαρακώνει: Όταν αγαπάμε μόνο τους «καταλλήλους», συρρικνώνουμε την καρδιά μας. Δημιουργούμε στεγανά, γινόμαστε καχύποπτοι και φοβικοί. Αντίθετα, η διεύρυνση της αγάπης προς «αλλήλους» πλαταίνει την καρδιά του ανθρώπου, καθιστώντας την ικανή να χωρέσει ολόκληρο τον κόσμο, όπως ακριβώς κάνει η αγκαλιά του Θεού.
Φυσικά, κάποιος θα μπορούσε να αντιπαραβάλει ως επιχείρημα: «Μα πρέπει να ανανήψουμε από κακοποιητικές σχέσεις! Πρέπει να βάλουμε όρια!». Η Ορθόδοξη θεολογία ουδέποτε ζήτησε από τον άνθρωπο να γίνει θύμα ή να εγκλωβιστεί στην καταστροφή. Η διακριτική οριοθέτηση και η πνευματική σύνεση είναι απαραίτητες. Όμως, υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στην προστασία του ψυχικού μας οίκου και στην κυνική επιλογή να προσφέρουμε αγάπη μόνο κατά παραγγελία. Ακόμα κι αν χρειαστεί να απομακρυνθούμε σωματικά από έναν άνθρωπο για λόγους πνευματικής ή σωματικής ακεραιότητας, ο Χριστιανός δεν παύει να τον προσεύχεται, να τον συγχωρεί και να ελπίζει στην αλλαγή του. Δεν τον διαγράφει από την καρδιά του ως «ακατάλληλο».
Κλείνοντας το άρθρο μας, υπενθυμίζουμε ότι το τραγούδι αναφέρει ότι: «τα καλύτερα που έρχονται» μέσα από την επιλογή «των καταλλήλων». Η πνευματική πείρα των Αγίων της Εκκλησίας μας, όμως, διδάσκει το αντίθετο: τα καλύτερα δεν έρχονται όταν αλλάζουμε τους ανθρώπους γύρω μας σαν να είναι αντικείμενα, αλλά όταν αλλάζει η δική μας καρδιά.
Όταν μαθαίνουμε να αγαπάμε αληθινά, χωρίς ανταλλάγματα, τότε ελευθερωνόμαστε από τον φόβο της απόρριψης. Η αγάπη προς «αλλήλους» είναι επίπονη, γιατί σταυρώνει τον εγωισμό μας, αλλά είναι η μόνη που ανασταίνει την ψυχή. Στο τέλος της ζωής μας, ο Χριστός δεν θα μας ρωτήσει αν βρήκαμε τους «καταλλήλους», αλλά αν γίναμε εμείς «κατάλληλοι» —δηλαδή χωρητικοί— για να χωρέσουμε την δική Του ανεξάντλητη αγάπη …!Αμήν!
Thank you for rating this article.
