Αγαπητοί Αναγνώστες, είναι γεγονός ότι στη σύγχρονη εποχή που οι εξελίξεις μεταβάλλονται γρήγορα και ραγδαία, η τεχνολογία έχει εισβάλει απροκάλυπτα και σαρωτικά σε κάθε γωνιά της καθημερινότητάς μας.
Οι «έξυπνες συσκευές», η τεχνική νοημοσύνη, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι ψηφιακές πλατφόρμες υπόσχονται συνεχή σύνδεση, ενημέρωση και ψυχαγωγία. Πίσω όμως από τη λαμπερή γυάλινη επιφάνεια της οθόνης, υφαίνεται διακριτικά ένας νέος, ιδιότυπος εθισμός, ο οποίος αιχμαλωτίζει το πνεύμα και κατακερματίζει την προσοχή του ανθρώπου, δημιουργώντας βαθιές ρωγμές στην ψυχοσωματική και πνευματική του πορεία.
Ένα από τα πιο επώδυνα φαινόμενα της ψηφιακής μας εποχής είναι η πνευματική διπροσωπία. Δεν είναι λίγες οι φορές που παρατηρείται το φαινόμενο χριστιανοί, με εξωτερική ευσέβεια και παρουσία στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας, να μεταμορφώνονται ριζικά πίσω από το προσωπείο μιας οθόνης. Η κάλυψη της ανωνυμίας, που προσφέρει το διαδίκτυο και τα διάφορα ανώνυμα chat rooms, βγάζει στην επιφάνεια έναν κρυμμένο και ανεξέλεγκτο εαυτό.
Εκεί, με χαρακτηριστική ευκολία, ο λόγος μέσω του πληκτρολογίου ή των οθονών αφής, γίνεται σκληρός και ισοπεδωτικός μηδενίζοντας σπιλώνοντας και «κατατρώγοντας» προσωπικότητες και συνειδήσεις χωρίς ίχνος ντροπής. Άνθρωποι που στην καθημερινότητά τους επικαλούνται την αγάπη και την ταπεινοφροσύνη, επιδίδονται σε οξύτατη κακοπροαίρετη κριτική των πάντων, κατακρίνουν αδίστακτα τον πλησίον και φτάνουν στο σημείο να καθυβρίζουν κληρικούς κάθε βαθμού κατηγορώντας για δήθεν προδοσία της πίστης, οικουμενισμό, αίρεση και ότι άλλο φανταστεί κανείς. Παράλληλα, η ψευδαίσθηση της αόρατης παρουσίας ωθεί παντρεμένους ανθρώπους σε διαδικτυακά φλερτ και παράλληλες ψηφιακές σχέσεις. Άλλοι επίσης παίζουν στις ψηφιακές πλατφόρμες καζίνο, του Allwyn.gr (του γνωστού ΟΠΑΠ), οι άλλες στοιχηματικές πλατφόρμες που καθαρά όσοι παίζουν καθημερινά εθίζονται και χάνουν περιουσίες. Αυτή η διπλή ζωή δεν συνιστά απλώς μια ηθική διολίσθηση, αλλά μια βαθιά πνευματική ασθένεια, καθώς ο άνθρωπος εμπαίζει τον ίδιο του τον εαυτό και λησμονεί ότι για την Ορθόδοξη Θεολογία ο Θεός είναι «ο βλέπων εν τω κρυπτώ». Το ακόμη χειρότερο είναι ότι στο Μυστήριο της Εξομολογήσεως όταν προστρέχουν δεν τα αναφέρουν καν όλα αυτά, αφού θεωρούν ότι είναι «καλοί χριστιανοί» και ότι η εξομολόγηση δε αφορά την διαδικτυακή τους συμπεριφορά.
Φυσικά όλος αυτός ο ψηφιακός θόρυβος και η συνεχής ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γίνονται εις βάρος του πιο ζωτικού στοιχείου της ορθόδοξης ζωής: της προσευχής. Η προσευχή απαιτεί ησυχία, περισυλλογή, συγκέντρωση του νού στην καρδιά και εσωτερική σιωπή. Όταν όμως ο νους είναι διαρκώς βομβαρδισμένος από ειδοποιήσεις, εικόνες και αντιπαραθέσεις, αδυνατεί ή έστω δυσκολεύεται να σταθεί ενώπιον του Θεού. Η καρδιά σκληραίνει και η προσευχή καταντά μια βιαστική, μηχανική υποχρέωση ή εκτοπίζεται και παραλείπεται εντελώς.
Την ίδια στιγμή και παράλληλα, δημιουργείται ένα τεράστιο αντιφατικό παιδαγωγικό παράδοξο μέσα στις οικογένειες. Οι γονείς προσπαθούν με φωνές και αυστηρούς κανόνες να βάλουν όρια στα παιδιά τους, βλέποντάς τα απορροφημένα από τις οθόνες που τους κάνουν να απομονώνονται και να παραμελούν πολλές φορές τις υποχρεώσεις τους στο σχολείο και τις άλλες δραστηριότητές τους. Όμως, οι ίδιοι αδυνατούν να θέσουν όρια στον εαυτό τους. Η απουσία πνευματικής βούλησης και η δική τους εξάρτηση ακυρώνουν κάθε προσπάθεια οριοθέτησης. Δεν πρέπει να ξεχνούμε σε καμία περίπτωση, ότι τα παιδιά δεν ακούνε τις συμβουλές που δίνουμε, αλλά αντιγράφουν το παράδειγμα που εμείς ζούμε. Γι αυτό άλλωστε το οικογενειακό, το σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον αντανακλάται στον τρόπο που φέρονται τα ίδια τα παιδιά και οι έφηβοι στη ζωή τους Όταν λοιπόν βλέπουν τους γονείς τους, τους δασκάλους και καθηγητές τους αλλά και όλους σχεδόν τους κατοίκους και πολίτες που συναναστρέφονται και παρατηρούν, με ένα τηλέφωνο στο χέρι, κατανοούν ότι ο ψηφιακός κόσμος έγινε πλέον η πραγματική προτεραιότητα και αποτελεί μονόδρομο η χρήση τους (ή μάλλον η κατάχρησή τους) και από εκείνα.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία, με την διακριτική και πατερική της σοφία, ουδέποτε δαιμονοποίησε τα μέσα ή την τεχνολογία αυτή καθ' αυτή. Η λύση στο πρόβλημα του εθισμού δεν είναι η ολοκληρωτική απόρριψη, ούτε η βίαιη αποχή «μαχαίρι», η οποία συχνά οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα και ξεσπάσματα. Αυτές οι υπερβολές και λανθασμένες επιλογές καθιστούν τα παιδιά ανημέρωτα και «αναφάλβητα» μπρος στα σύγχρονα μέσα και όταν μπουν στην εφηβεία και αργότερα ενηλικιωθούν κάνουν τα ακριβώς αντίθετα από αυτά που επιβλήθηκαν «δήθεν για το καλό τους». Άλλωστε επίσης να μη ξεχνούμε ότι η τεχνολογία, το κινητό, ο υπολογιστής το τάμπλετ είναι απλά μέσα και εργαλεία· το πρόβλημα δεν βρίσκεται στις συσκευές, αλλά στην εμπαθή χρήση τους και πνευματικά στην έλλειψη νήψης δηλαδή εγρήγορσης εκ μέρος μας.
Το ζητούμενο είναι η μεταμόρφωση της χρήσης και η επαναφορά του μέτρου και των ορίων όπως και σε όλα τα πράγματα της ζωής. Χρειάζεται να καλλιεργήσουμε την εσωτερική ελευθερία, ώστε να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία χωρίς να μας εξουσιάζει. Η ορθόδοξη πνευματική
αντιμετώπιση του προβλήματος θεμελιώνεται πάνω σε τρεις βασικούς πυλώνες: α) Η εσωτερική νήψη, η οποία
απαιτεί αυτοσυγκράτηση, ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας και σαφή χρονικά
και όχι μόνο όρια στη χρήση των ψηφιακών μέσων. β) Η προσφορά ποιοτικού χρόνου στην
πνευματική και σωματική μας υγεία, μέσω της επαφής με τη φύση, της ησυχίας, της
προσευχής και της σωματικής κίνησης. Τέλος, γ) Είναι η έμπρακτη και θυσιαστική αγάπη, η οποία εκδηλώνεται
με τη ζωντανή, «πρόσωπο προς πρόσωπο» σχέση με τους συνανθρώπους μας και την
ουσιαστική αφιέρωση ποιοτικού χρόνου στην οικογένεια και κτίσιμο των
διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ μας.
Για να θεραπευτεί ο εθισμός και να βρει ο άνθρωπος την πνευματική του ισορροπία, καλείται να δώσει ξανά ποιοτικό χρόνο σε πράγματα που πριν από λίγες δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητα, αλλά σήμερα αποτελούν ζητούμενο γιατί είναι υπό εξαφάνιση:
· Η επαφή με τη δημιουργία του Θεού: Η έξοδος στη φύση, ο περίπατος, η παρατήρηση της ομορφιάς του περιβάλλοντος ηρεμούν την ψυχή και επαναφέρουν τον άνθρωπο στους φυσικούς του ρυθμούς.
· Η ζωντανή κοινωνικοποίηση: Η ουσιαστική, «πρόσωπο προς πρόσωπο» επικοινωνία με τους ανθρώπους, η παρέα γύρω από ένα τραπέζι, γύρω από ένα επιτραπέζιο ή έξοδο σε ένα πάρκο ή παιδική χαρά, η ζεστή συζήτηση χωρίς την παρεμβολή των ειδοποιήσεων από κλήσεις ή ταυτόχρονα «σκρολάρισμα» στο κινητό με χαμηλομένο το κεφάλι και το βλέμμα όχι στα μάτια των συνομιλητών αλλά στην οθόνη.
· Η σωματική κίνηση και η χειρωνακτική ενασχόληση: Η ελευθέρωση του σώματος από την ακινησία της καρέκλας, της καθιστικής ζωής και την αποχαύνωση της οθόνης. Αυτά τα λένε όλοι οι ειδικοί (γιατροί, παιδίατροι, ψυχολόγοι, κατά του εθισμού κτλ χρόνια τώρα
· Η καλλιέργεια της οικογενειακής θαλπωρής: Ο κοινός χρόνος με τα παιδιά, το παιχνίδι, η συζήτηση και η κοινή προσευχή.
Η ορθόδοξη πνευματικότητα, πάντα επίκαιρη αφού είναι θεόπνευστη και ομαλή με την ανθρώπινη οντολογία, μας υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να σχετίζεται αγαπητικά και αληθινά —με τον Θεό, τον συνάνθρωπο και την κτίση. Ας μην επιτρέψουμε άλλο στις κρύες γυάλινες οθόνες να υποκαταστήσουν τη θερμή, ζωντανή παρουσία της χάριτος του Θεού στη ζωή μας. Αμήν!
Thank you for rating this article.
