Αγαπητοί Αναγνώστες, στην καρδιά της ορθόδοξης βιωτής, το πρόσωπο της Θεοτόκου κατέχει μια εντελώς ξεχωριστή, ζεστή και οικεία για τους συχνά εκκλησιαζόμενους θέση.
Για κάθε πιστό, η Παναγία δεν είναι μια μακρινή, απρόσιτη μορφή της ιστορίας και του παρελθόντος, αλλά η πνευματική Μητέρα στην οποία προστρέχει σε κάθε χαρά και μάλιστα στο σήμερα και κυρίως έγινε η ίδια προσφορά εκ μέρος της ανθρωπότητας.
Η ιδιαίτερη τιμή προς την Παναγία είναι διάχυτη στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας μας. Δεν υπάρχει μήνας, εβδομάδα, ούτε καν καθημερινή ακολουθία που να μην περιλαμβάνει δεήσεις και ύμνους προς το πρόσωπό Της. Κι όμως, μέσα σε αυτή την πλούσια υμνολογία, η Ορθοδοξία διακρατεί με απόλυτη θεολογική ακρίβεια μια θεμελιώδη διάκριση: την Παναγία την τιμούμε και την υπερυψώνουμε, αλλά δεν τη θεοποιούμε και δεν τη λατρεύουμε, αυτό ανήκει μόνο στον ένα και Τριαδικό Θεό.
Το τονίζουμε και πάλι πως η λατρεία ανήκει αποκλειστικά και μόνο στον Τριαδικό Θεό δηλαδή στον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Η Θεοτόκος είναι κτίσμα, η πιο ξεχωριστή και αγία από όλες τις ανθρώπινες υπάρξεις, αλλά παραμένει άνθρωπος. Η προσκύνηση που Της αποδίδουμε είναι σχετική και ονομάζεται θεολογικά «τιμητική».
Όταν προσευχόμαστε στην Παναγία, δεν ζητούμε από εκείνη να μας σώσει ως αυτόνομη θεότητα, αλλά να μεσιτεύσει στον Υιό και Θεό Της για τη δική μας σωτηρία. Η τιμή προς τη Μητέρα δεν αφαιρεί τίποτα από τη δόξα του Υιού· αντίθετα, την ενισχύει. Όπως ένας καλλιτέχνης δοξάζεται μέσα από το πιο τέλειο έργο του, έτσι και ο Θεός δοξάζεται όταν τιμούμε το πιο καθαρό «δοχείο» της Χάριτός Του. Η Παναγία δεν στέκεται ποτέ ανάμεσα σε εμάς και τον Χριστό σαν εμπόδιο, αλλά λειτουργεί ως η πιο ασφαλής γέφυρα που μας οδηγεί απευθείας κοντά Του.
Σε κάθε γωνιά του ελληνισμού και της ορθόδοξης οικουμένης, η Παναγία φέρει εκατοντάδες διαφορετικά προσωνύμια: Πορταΐτισσα, Γιάτρισσα, Παραμυθία, Γλυκοφιλούσα, Αμοργιανή, Σουμελά, Μυρτιδιώτισσα. Άλλα ονόματα πηγάζουν από τοπωνύμια, άλλα από τον τρόπο εικονογράφησής Της κι άλλα από τις ιδιαίτερες ιδιότητες που Της αποδίδει η λαϊκή ευσέβεια.
Αυτή η πολυφωνία των ονομάτων δεν υποδηλώνει διαφορετικές προσωπικότητες και φυσικά άλλες και μάλιστα «γυναικείες θεότητες», αλλά φανερώνει τις αμέτρητες ζωντανές παρεμβάσεις της και τη χάρη της μέσα στον κόσμο. Κάθε προσωνύμιο κρύβει πίσω του ένα θαύμα, μια παράκληση που ακούστηκε, μια προστασία σε δύσκολες στιγμές, μια προσωπική ή συλλογική εμπειρία της Χάριτός Της. Είναι ο τρόπος του λαού να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του για τις αμέτρητες φορές που η Παναγία έσκυψε πάνω από τον ανθρώπινο πόνο.
Η κορύφωση αυτής της σχέσης αγάπης βιώνεται κάθε καλοκαίρι, κατά την περίοδο της Νηστείας του Δεκαπενταυγούστου. Η περίοδος αυτή, που συχνά αποκαλείται και «Πάσχα του Καλοκαιριού», μεταμορφώνει την καθημερινότητα των πιστών προς το καλύτερο και το πνευματικότερο.
Οι καθημερινές Ακολουθίες των Παρακλήσεων —του Μικρού και του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνα— γεμίζουν τους Ναούς και ιδιαίτερα τους θεομητορικούς από ανθρώπους κάθε ηλικίας. Μέσα στη ζέστη του Αυγούστου, οι πιστοί εγκαταλείπουν για λίγο την ραστώνη και τις παραλίες και προστρέχουν στην Εκκλησία. Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι οι Παρακλήσεις μιλούν κατευθείαν στην καρδιά του κουρασμένου ανθρώπου. Οι στίχοι των κανόνων εκφράζουν με μοναδικό τρόπο τον πόνο, τις αγωνίες και τις ελπίδες μας.
Αυτή η συχνή λειτουργική ζωή του Αυγούστου λειτουργεί ως ένας δυνατός πνευματικός μαγνήτης. Φέρνει περισσότερο κόσμο κοντά στην Εκκλησία, ανθρώπους που ίσως μέσα στη ρουτίνα της χρονιάς είχαν απομακρυνθεί. Η Παναγία γίνεται η αφορμή για να ξαναβρεί ο πιστός τον δρόμο της εξομολόγησης, της θείας Κοινωνίας και της ουσιαστικής προσευχής.
Η τιμή λοιπόν προς τη Θεοτόκο δεν είναι μια στεγνή θρησκευτική υποχρέωση, αλλά μια ζωντανή σχέση. Κοιτάζοντας την εικόνα Της, βλέπουμε τον άνθρωπο που είπε το μεγαλοπρεπές «ναι» στο θέλημα του Θεού, επιτρέποντας τη σάρκωση του Σωτήρα.
Όταν τιμούμε την Παναγία, διδασκόμαστε από τη σιωπή της, την ταπεινοφροσύνη της, την απόλυτη εμπιστοσύνη της στην Πρόνοια του Θεού. Η αληθινή τιμή προς το πρόσωπό Της εκφράζεται όταν προσπαθούμε να μιμηθούμε τις αρετές Της στην καθημερινή μας ζωή.
Έτσι, η ευσέβειά μας προς τη «Μητέρα του Φωτός» δεν μας εγκλωβίζει σε μια συναισθηματική κατάνυξη, αλλά μας αναμορφώνει πνευματικά. Μας οδηγεί με ασφάλεια στο κέντρο της πίστης μας: στη λατρεία του ενός και αληθινού Θεού και στην έμπρακτη αγάπη προς τον πλησίον. Αρκεί ως πιστοί, να έχουμε συνέχεια και συνέπεια γιατί δυστυχώς μετά τον Δεκαπενταύγουστο και την απόδοση της Εορτής της Κοιμήσεως στις 23 Αυγούστου ξανά χαλαρώνουμε λειτουργικά και πνευματικά και γυρνάμε στον παλιό μας εαυτό και να χάνεται έτσι η όλη προσπάθεια και σχέση που αναπτύξαμε όλο αυτό το διάστημα! Ας μην κάνουμε ξανά αυτό το λάθος! Αμήν!
Thank you for rating this article.
