Έναρξη συγκροτήσεως Ελληνικών ανταρτικών σωμάτων στη κεντρική Μακεδονία  κατά το 1904 και 1905 Προτεινόμενο

Συντάκτης  09 Οκτ, 2017

Η έναρξη του Μακεδονικού  Αγώνα ξεκίνησε ως γνωστόν από τη Δυτική Μακεδονία το 1904.  Στην κεντρική Μακεδονία  ξεκίνησε  στο τέλος του 1904 με αρχές του 1905 αλλά δεν παρουσίασε ταχεία πρόοδο.

Καίτοι στην περιοχή αυτή οι Έλληνες κάτοικοι επιθυμούσαν την απαλλαγή τους από τους Βουλγαρικούς κατατρεγμούς το συντομότερο, μια σειρά παραγόντων, αστάθμητων και μη, παρεμπόδισε την γρήγορη εμφάνιση της ένοπλης Ελληνικής παρουσίας.. Συγχρόνως με την μεταφορά όπλων άρχισε και η προσπάθεια συγκρότησης ενόπλων ομάδων. Η συγκρότησή των γινόταν αρχικά με τη στρατολόγηση των καταλλήλων εντοπίων και με την αποστολή ανδρών από την ελεύθερη Ελλάδα. Επικεφαλής των σωμάτων ήσαν  είτε οπλαρχηγοί από την ελεύθερη Ελλάδα, είτε ντόπιοι από τους διατελέσαντες κλέφτες στα βουνά για πολλά χρόνια. Γι΄ αυτό το σκοπό προσήλθαν από την ελεύθερη Ελλάδα οι Κρήτες οπλαρχηγοί Λεωνίδας Παπαμαλέκος και Εμμανουήλ Κατσίγαρης συνοδευόμενοι και από τους Χαράλαμπο Καλλέργη, Εμμανουήλ Μπακρεζάκη, Γρηγόριο Παπαδάκη και Ιωάννη Νικολαίδη. Επίσης στρατολογήθηκαν και οι ντόπιοι καπετάνιοι κλεφτών Γιοβάνης, Τσώρης, Μαλαμάτης Αντώνιος και Γεώργιος Πέτρου, χρησιμοποιήθηκαν δε ως οδηγοί και βοηθοί σωμάτων ο Κίτσος Μπούδας από το Βλάδοβο (Άγρας), ο Χρήστος Μπούδας, ο Καρακίτσης , ο Βασίλειος Μπάπκας, ο Ξενοφών Ζορμπάς και πολλοί άλλοι. Με όλους αυτούς επετεύχθη μέχρι την άνοιξη του 1905 η συγκρότηση τεσσάρων σωμάτων, η δράση των οποίων υπήρξε αξιόλογη.

            Ανταρτικό σώμα υπό τον Τσώρη με δύναμη 20 άνδρες, το οποίο συγκρο-τήθηκε στη περιοχή μεταξύ Ναούσης και Εδέσσης, διεξήγαγε μια σοβαρή συμπλοκή με βουλγαρική συμμορία κοντά στο χωριό Μεσημέρι των Βοδενών (Εδέσσης) και πέτυχε να φονεύσει πέντε κομιτατζήδες. Άλλο σώμα με τον Έμμανούηλ Κατσίγαρη και τον καπετάν Γιοβάνη, συγκροτήθηκε στο ανατολικό Μαρίχοβο με 25 άνδρες, έφθασε μέχρι το Μπάχοβο ( Πρόμαχοι) και είχε δύο συμπλοκές με βουλγαρικές συμμορίες κοντά στη Πόλιανη  (Πολυκάρπη) και το Μπάχοβο ( Πρόμαχοι) αντίστοιχα. Στις συμπλοκές αυτές φόνευσε 24 κομιτατζήδες. Οι απώλειες του ήσαν δύο νεκροί και δύο τραυματίες.

            Ο υπολοχαγός Κωνσταντίνος Μαζαράκης με τον Θεσσαλονικιό δικηγόρο Μάρκο Θεωδορίδη πέτυχε να προσεταιρισθεί τον φιλέλληνα Οθωμανό τσιφλικούχο Ραχμή Μπέη, ο οποίος έκτοτε βοήθησε με πολλούς τρόπους τον Ελληνικό αγώνα και παρείχε  ως άσυλο στα Ελληνικά σώματα και τους Έλληνες πράκτορες το αγρόκτημά του κοντά στη λίμνη των Γιαννιτσών. Στο αγρόκτημα αυτό συγκροτήθηκε το φθινόπωρο του  1904 το σώμα του Γεωργίου Πέτρου, με δύναμη 80 ανδρών προοριζόμενο για την περιοχή της Καρατζόβας ( της σημερινής Αριδαίας). Το σώμα αυτό έδρασε κατ΄ αρχάς  την περιοχή του με επιτυχία, αλλά στην συνέχεια περί το Δεκέμβριο λόγω του βαρύτατου χειμώνα  αναγκάσθηκε να κατέβει νοτιότερα. Την 26 Δεκεμβρίου 1904 προσέβαλε την συμμορία του βοεβόδα Αποστόλ στο χωριό Πέτροβο (Άγιος Πέτρος) της Γουμένισσας και πέτυχε την αιχμαλωσία δώδεκα κομιτατζήδων. Την επομένη όμως, ενώ βρισκόταν ακόμη μέσα σ΄ αυτό το χωριό κυκλώθηκε από Τουρκικό τάγμα και εξαναγκάσθηκε σε παράδοση χωρίς μάχη. Η παράδοση του τμήματος οφειλόταν σε κακή εκτίμηση του οπλαρχηγού  Γεωργίου Πέτρου, ο οποίος νόμισε ότι με τη μέθοδο αυτή θα έμενε ελεύθερος και δεν θα αιχμαλωτιζόταν.  Το τέταρτο   σώμα (ολιγομελές) είχε συγκροτηθεί στις περιοχές Ρουμλουκιού (Καμπανίας). Τα παραπάνω σώματα στην κεντρική Μακεδονία υστερούσαν λόγω έλλειψης ικανής ηγεσίας. Σημειώθηκαν πολλές αντιδικίες για την ηγεσία των σωμάτων, οι απαιτήσεις των οπλαρχηγών και των κλεφτών ήσαν υπερβολικές και η στρατολογία των ντόπιων παρουσίαζε μεγάλη δυσχέρεια καθόσον οι τελευταίοι   δεν είχαν στρατιωτική εκπαίδευση. Επίσης ο ανεφοδιασμός σε οπλισμό και πυρομαχικά δεν διεξαγόταν  κανονικά και ο διχασμός της διεύθυνσης του αγώνα κατά ‘’Βιλαέτια’’ επιδρούσε ανασταλτικά στη δράση των σωμάτων και επί πλέον δεν υπήρχε συντονισμός μεταξύ των ενεργειών στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία. Έτσι το Προξενείο της Θεσσαλονίκης  επανεξέτασε στις αρχές του 1905 την όλη κατάσταση και αποφάσισε αφ΄ ενός να θέσει επικεφαλής των σωμάτων, τους υπηρετούντες σ΄ αυτό αξιωματικούς, αφ΄ ετέρου να εισηγηθεί προς την κυβέρνηση σειρά μέτρων, τα οποία θα απέβλεπαν στην βελτίωση των συνθηκών του διεξαγόμενου αγώνα. Γι΄ αυτό το λόγο συνέταξε μακροσκελή έκθεση προς την Κυβέρνηση και απέστειλε μάλιστα στην Αθήνα  τον  υπολοχαγό Κωνσταντίνο Μαζαράκη προς υποστήριξη της. Η έκθεση  που εστάλη από το Ελληνικό προξενείο της Θεσσαλονίκης στην Αθήνα με τον Υπολοχαγό Μαζαράκη στις αρχές του 1905 ήταν στην ουσία σχέδιο διεξαγωγής του Ελληνικού αγώνα κατά τα επερχόμενα έτη, βασιζόταν στη μέχρι τότε πείρα που αποκτήθηκε και πρότεινε συγκεκριμένες λύσεις στα προβλήματα που δημιουργήθηκαν. Βασιζόταν στην προϋπόθεση ότι οι πηγές ισχύος του Ελληνισμού δεν ήταν απεριόριστες και ως εκ τούτου επιβαλλόταν η χρησιμο-ποίησή τους κατά τον πιο αποδοτικό τρόπο. Πάνω απ’ όλα , κατά την έκθεση, ζωτική υπόθεση αποτελούσε ο συντονισμός των σωμάτων που ελέγχονταν  από το Προξενείο Μοναστηρίου, με τα σώματα που ελέγχονταν από το προξενείο Θεσσαλονίκης. Ήταν βασικό, έλεγε, όπως όλα τα σώματα πειθαρχούν στις εντολές και τις οδηγίες του προς εφαρμογή σχεδίου, αποφεύγουν τις ακρότητες και να μη γίνονται βάρος στον τοπικό πληθυσμό. Ο Γενικός πρόξε-νος Κορομηλάς δεν ευνοούσε τον σχηματισμό σωμάτων από ντόπιους,  οδηγούμενων από οπλαρχηγούς και πρώην κλέφτες. Προτιμούσε τα μικτά σώματα από ντόπιους και από άνδρες που προέρχονταν από την ελεύθερη Ελλάδα, υπό την ηγεσία Αξιωματικών, οι οποίοι θα εκπαιδεύονταν προηγου-μένως στον αγώνα, στον οποίο θα δοκιμάζονταν  και θα εξοικειώνονταν  με τις επικρατούσες στη Μακεδονία συνθήκες.

            Κατά το σχέδιο του Προξενείου Θεσσαλονίκης, ο ένοπλος Ελληνικός αγώνας θα έπρεπε να εκδηλωθεί κατ’  αρχάς σε ορισμένη μόνον περιοχή της Μακεδονίας. Για την εφαρμογή του προαναφερθέντος σχεδίου, το προξενείο Θεσσαλονίκης θεωρούσε απαραίτητο τον σχηματισμό των ακολούθων μεγάλων Ελληνικών σωμάτων στην Κεντρική Μακεδονία:

- Ένα σώμα με βάση τα χωριά χωριά Γραδέσνιτσα , Σταραβίνα ,και Γκρούνιστα , στην περιοχή του Μαριχόβου (σήμερα  βρίσκονται επί Γιουγκοσλαβικού εδάφους) και με αποστολή την τήρηση συνδέσμου με το σώμα θα συγκροτούνταν στις ανατολικές πλευρές  του Μαριχόβου.

- Δεύτερο σώμα με βάση το χωριό Μπάχοβο(Πρόμαχοι), όπως παραπάνω.

-Τρίτο σώμα με περιοχή δράσεως μεταξύ Γραδεσνίτσας και Βοδενών (Έδεσσας)  και αποστολή την εξασφάλιση του Ελληνισμού στα χωριά Ό -σιανη (Αρχάγγελος) , Λιβάδια και Μποέμιτσα ( Αξιούπολη), με επιδίωξη επέκτασης της επιρροής του μέχρι τη Γουμένισσα και Γευγελή.

-Τέταρτο σώμα στην περιοχή Ρουμλουκίου ( Καμπανίας), συμπεριλαμ-βανομένης και της λίμνης των Γιαννιτσών.

-Πέμπτο σώμα στο όρος Βέρμιο, με περιοχή δράσεως προς Έδεσσα και Νάουσα.

            Κατ’ αρχάς τα σώματα όφειλαν να εγκαταστήσουν τις βάσεις τους εκτός των χωριών, στα νεροπρίονα, τους νερόμυλους, τα πανδοχεία, τα τσιφλίκια και τα καλύβια των νομάδων ποιμένων. Επομένως χρειαζόταν πολύ χρήμα για την ενοικίαση ή την αγορά, από κατάλληλα πρόσωπα, τέτοιων εγκαταστά-σεων της υπαίθρου, για να εξασφαλισθεί πλήρως η υποστήριξη αυτών των σωμάτων. Επιπρόσθετα η έκθεση του Προξενείου Θεσσαλονίκης, ζητούσε  την εξασφάλιση πληροφοριοδοτών, οδηγών, τροφοδοτών και μεταφορέων, μεταξύ των διακειμένων φιλικά προς τους Έλληνες Τουρκοαλβανούς και Οθωμανούς γενικά. Συγχρόνως θα έπρεπε να αποφεύγεται η στενή συνεργα-σία με τους αξιωματούχους της Οθωμανικής κυβέρνησης, διότι εδημιουργείτο από την αρχή κακή εντύπωση στην Ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.

            Η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάσθηκε διστακτική στην εφαρμογή αυτού του σχεδίου και δεν το αποδέχθηκε πλήρως, υιοθέτησε όμως ορισμένα του σημεία. Κατ΄ αρχήν, δεν αποδέχθηκε την ενοποίηση του αγώνα σε ολόκληρη τη Μακεδονία και την ανάθεση της διεύθυνσής του στο προξενείο της Θεσσαλονίκης. Το Μακεδονικό κομιτάτο, στο Βιλαέτι του Μοναστηρίου, διευθυνόμενο από πολιτικούς και δημοσιογράφους είχε στο μεταξύ αποκτήσει σημαντική πολιτική δύναμη και η κυβέρνηση δεν έκρινε σκόπιμη την κατάργησή του. Ο διχασμός επομένως των ελληνικών ενεργειών εξακολούθησε να υφίσταται με οδυνηρές συνέπειες για την όλη Ελληνική υπόθεση.

             Η επιτελική όμως υπηρεσία του Στρατού ενέκρινε το σχέδιο , στις γενικές του γραμμές, ο δε διάδοχος Κωνσταντίνος, τον οποίο επισκέφθηκε ο υπολοχαγός Μαζαράκης, ως γενικό διοικητή του Στρατού, έδωσε την συγκατάθεσή του για την χρησιμοποίηση αξιωματικών ως αρχηγών σωμάτων στην κεντρική Μακεδονία. Το προξενείο Θεσσαλονίκης άρχισε από την άνοιξη του 1905 να εφαρμόζει, κατά το δυνατόν, το προαναφερθέν σχέδιο. Προς τούτο ο υπολοχαγός Μαζαράκης παρέμεινε στην Αθήνα για τη συγκρότηση των προβλεπομένων από το σχέδιο σωμάτων για το Βιλαέτι της Θεσσαλονίκης-

 

 

Αλέξανδρος Τρομπούκης

Γεννήθηκε στη Βέροια Ημαθίας (1954).Είναι Υποστράτηγος ε.α. Από το 2010 διδάσκει την Πολιτική Άμυνα στη Σχολή Επιμόρφωσης της ΕΛΑΣ στη Βέροια. Από το 2004 παρουσιάζει εκπομπή με ιστορικά θέματα στο ραδιοφωνικό σταθμό '' Παύλειος Λόγος''. Είναι παντρεμένος και έχει τρία παιδιά.

Email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
  1. Δημοφιλή
  2. Προτεινόμενα

Ημερολόγιο

« October 2017 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31