«Ύστερη-παθητικότητα» και παγκοσμιοποίηση

Συντάκτης  22 Μαϊ, 2017

Ζούμε σε μία εποχή, που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό τη μεταβατικότητα. Από κάποιους φιλοσοφούντες θεωρείται ως «ύστερη-νεωτερικότητα», ή «μετανεωτερικότητα», αν μπορεί να θεωρηθεί ως ένας συμβατικός τρόπος διατύπωσης, που δεν ξεκαθαρίζει, ούτε προσδιορίζει.

Λίγο αόριστα, λίγο θολά και μάλλον απροσδιόριστα τα δεδομένα για την οριοθέτηση αυτής της κατάστασης, που δείχνει να «κουβαλά» τα αδιέξοδα της νεωτερικότητας, ως συνέχεια του ιδίου έργου χωρίς προδιαγραφές και στόχους, μία πραγματικότητα βαθιά συνδεδεμένη με το παρελθόν.

Μερικοί προσπαθούν να βρουν τα λάθη του χθεσινού ονείρου, που έδωσε ελπίδες για κάτι καλύτερο, αλλά αποδείχθηκαν «φρούδες» και κατέληξε σε εφιάλτη.

Προσπαθήσαμε στο πρόσφατο παρελθόν, να ορίσουμε ένα νέο τρόπο ζωής μέσα από την οργάνωση της κοινωνίας, με ελευθερίες και δικαιώματα, πάντα βέβαια στηριγμένα σε ένα καθαρά ατομοκεντρικό χαρακτήρα, έστω και αν πρέσβευε τη συλλογικότητα αυτό το εγχείρημα, τυπικά όμως και όχι ουσιαστικά.

Αυτός ο ατομικεντρισμός επίσης φαίνεται πως γέννησε και μία παθητικότητα, χωρίς να παραβλέπουμε και τα θετικά στοιχεία που αναδείχθηκαν.

Αναμφισβήτητη πρόοδος σε πολλά επίπεδα, όμως με τεράστια υπαρξιακά κενά, με υποβάθμιση των σχέσεων, απώλεια των παραδόσεων κτλ.

Ύστερα από την υπέρμετρη διόγκωση των δυνατοτήτων του ανθρώπου, (χωρίς Θεό) και τον εγωκεντρισμό ως δεσπόζον στοιχείο, φτάσαμε στην κατάρρευση αυτού του υπερ-ανθρώπου (φιλοσοφία Νίτσε) που προσπάθησε να χτίσει η νεότερη φιλοσοφία και τώρα κοιτάμε τα «αποκαΐδια» του αμήχανοι, χωρίς να αντιδρούμε.

Η απροσδιοριστία, θα λέγαμε ότι είναι το μόνο ιδίωμα που χαρακτηρίζει τον μπερδεμένο σημερινό άνθρωπο.

Και η απροσδιοριστία βέβαια δεν είναι απαραίτητα κάτι μεμπτό, διότι ο άνθρωπος είναι θεοειδής και μοναδικός.

Το πρόβλημα της απροσδιοριστίας, εντοπίζεται στο γεγονός ότι δεν ξέρει τι θέλει ο άνθρωπος σήμερα σε υπαρξιακό επίπεδο, σε επίπεδο στόχων.

Κυριευμένος από εξωτερικά ερεθίσματα που τον οδηγούν σε αποχαύνωση, η οποία δεν του επιτρέπει να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα, αρέσκεται να στογγυλοκάθεται μπροστά σε μία οθόνη ενισχύοντας την παθητικότητα και την περιέργειά του, ο άνθρωπος της εποχής μας, βρίσκεται κυριολεκτικά σε ένα μετεωρισμό.

Αδυνατεί να καταλάβει ότι ο τρόπος ζωής που κάνει, τον βυθίζει σε μία ψυχαναγκαστική «περιδίνηση», η οποία είναι υποτίθεται και προοδευτική, αμφισβητεί τις αυθεντίες και αναζητά την εμπειρία, γι'αυτό και κατά πολλούς θεωρείται προοδευτική.

«Προοδευτικός ψυχαναγκασμός» για για νέες εμπειρίες, με έναν άνθρωπο προσκολλημένο στις αισθήσεις του, χωρίς φραγμούς. «Ζήσε τη ζωή σου» φωνάζουν πολλοί, εννοώντας βέβαια την εμπειρία των ηδονών.

Δείχνει να απολυτοποιεί την ορατή πραγματικότητα (αποσπασματικά), χωρίς να καταλαβαίνει συνειδητά ότι γίνεται υλιστής.

«Αφού δεν βλέπω το Θεό, άρα δεν υπάρχει», λέει μερικές φορές θέλοντας να απομακρύνει καθετί που νομίζει ότι θα του στερήσει την ελευθερία του, έχοντας μία εσφαλμένη αντίληψη γι'αυτήν, αφού την αντιλαμβάνεται ως ικανοποίηση των φίλαυτων επιθυμιών του.

Τη θεόσδοτη ελευθερία βέβαια, δεν γίνεται να τη στερήσει ο ίδιος της ο δωρεοδότης, όμως είμαστε ανώριμοι πνευματικά και δεν το καταλαβαίνουμε.

Και ενώ πέρασε από το ανώριμο στάδιο της υποκειμενοποίησης της αλήθειας και τσαλαβούτισε σε θολά νερά, έχοντας κατά νου ότι χωρίς Θεό μπορεί να τα καταφέρει -έτσι νόμιζε-, τώρα κλείνεται στο καβούκι του, περιμένοντας να οδηγήσουν τις εξελίξεις μία χούφτα άνθρωποι της παγκοσμιοποίησης (πιόνια κι αυτοί με τη σειρά τους), που θέλει να επιβληθεί με κάθε τρόπο και μέσο.

Ακόμη θα λέγαμε ότι φαίνεται μία ξεκάθαρη έλλειψη στοχασμού (έστω ως ανησυχία και προβληματισμού), διότι πολλές φορές μπορεί να γίνει αφετηρία αναζήτησης του Θεού αυτός ο στοχασμός, (π.χ. να φιλοσοφήσει το θάνατο) κάτι που δεν πρέπει να αποκλειστεί, αν φυσικά ο άνθρωπος δεν θεοποιήσει το μυαλό του.

Γινόμαστε μάρτυρες ενός ανθρώπου, που έδειξε μία πρωτοφανή προσαρμοστικότητα στην παγκοσμιοποίηση και στον έλεγχο της συνειδήσεως, ενώ δείχνει να τα αποδέχεται όλα αυτά αμαχητί.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός γνωστού που μου έλεγε τις προάλλες, ότι είτε το θέλουμε είτε όχι, είμαστε προϊόντα και έδειχνε να έχει συμβιβαστεί με αυτό.

Πράγματα που του σκάβουν το λάκκο, αλλά πιθανόν δεν το καταλαβαίνει, ή το αποδέχεται επίσης παθητικά, ανήμπορος να αντιδράσει, γιατί μπορεί να μην γνωρίζει το λόγο για τον οποίο πρέπει να αντιδράσει.

Ας αναρωτηθούμε γιατί η Γαλλία στο δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο έπεσε μέσα σε 5-6 μέρες και τότε θα καταλάβουμε τον προβληματισμό. Κι όλα αυτά τα βλέπαμε ως ανθρωπότητα, πριν από 70-80 περίπου χρόνια.

Αν γινόταν κάτι ανάλογο σήμερα στη Γαλλία, θα έπεφτε σε 1-2 μέρες το πολύ.

Άνθρωποι που δεν δείχνουν διατεθειμένοι να θυσιάσουν τίποτα, για τίποτα.

Όλα τα προαναφερόμενα αποτελούν εκφάνσεις της σύγχρονης ανθρώπινης παθητικότητας, όντων με κατακερματισμένη ψυχολογία χωρίς ελπίδα. Υπάρξεις που έπαψαν να ονειρεύονται, να διεκδικούν και να χαίρονται τη δωρεά του Θεού, δηλαδή της ίδιας της υπάρξεώς τους. Ψάχνουμε μετά δυσκολίας να βρούμε ανθρώπους να χαμογελούν. Ζοφερές εικόνες, όμως πραγματικές.

Με αυτές τις στάσιμες υπαρξιακές επιλογές, ο άνθρωπος αδυνατεί να φτάσει στη φυσικότητά του, ενώ δείχνει να ακολουθεί μία προδιαγεγραμμένη φθίνουσα πορεία, εκτός κι αν δεχθεί τελικά ένα συγκλονισμό που θα τον ταρακουνήσει.

Ένα πόλεμο ή μία καταστροφή, που θα απειλήσει την μέχρι τώρα βιολογική ζωή που κάνει.

Δείχνει να συντονίζεται με τον ορυμαγδό της εποχής και να συμβιβάζεται με όλα, χωρίς να αντιδρά ούτε και στα αυτονόητα.

Γίνεται απλός παρατηρητής όταν βλέπει να θεσμοθετείται το παρά φύσιν. Τα παραδείγματα που μπορούμε να αναφέρουμε πολλά.

Υπηρετεί με δέος τις επιταγές ολίγων ανθρώπων της νεοταξιτικης συμμορίας, που θέλουν να επιβάλουν τον έλεγχο σε όλα τα επίπεδα.

Η εποχή που διανύουμε είναι συνυφασμένη με την αβεβαιότητα, οι άνθρωποι ενίοτε δείχνουν μπερδεμένοι και η ελπίδα απομακρύνεται, όσο παραμένουμε μέσα στον ασφυκτικό κλοιό του ατομικισμού που χαρακτηρίζει το σύγχρονο άνθρωπο, ο οποίος απομακρύνεται από τη δομή του κοινωνικού στοιχείου ως σχέση, αλληλοπροσφορά και συγκατάβαση, ως σχέση με υπαρξιακό υπόβαθρο και όχι σε επίπεδο χρηστικότητας και θεσμών.

Τί κερδίσαμε και τί χάσαμε τελικά, μέσα από τις εξελίξεις «προόδου», των διακοσίων τελευταίων ετών;

Γίναμε πιο αγαπητικά όντα, ή καταλήξαμε ακόμη και τις ολοζώντανες διανθρώπινες σχέσεις να τις κάνουμε Facebook;

Δείχνουμε να έχουμε θέσει τη ζωή μας σε πορεία με αυτόματο πιλότο, αφού αντί να κατευθύνουμε εμείς την κάθε εποχή, μας κατευθύνει η εποχή.

Ένα θεοειδές ον όπως ο άνθρωπος, οφείλει να είναι ανένταχτος σε κάθε σύστημα ελέγχου της συνειδήσεως, που τον θέλει παθητικό και υπνωτισμένο, εύκολη λεία των αρπακτικών που παραμονεύουν να τον ρημάξουν με την πρώτη ευκαιρία.

Η κίνηση και η ζωτικότητα αποτελούν πρωτογενή οντολογικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου.

Να αναζητά, να ενεργεί, να επιλέγει, να χαίρεται την ύπαρξή του και τους συνανθρώπους του, ευχαριστιακά και αναγωγικά προς το Δημιουργό του, μέσα σε σχέσεις.

Ας ενεργοποιηθούμε αξιοποιώντας τη δωρεά αυτή, βγαίνοντας μιά για πάντα από την παθητικότητά μας που μας καθηλώνει.

 

 

Γεώργιος Αραμπατζόγλου

Αναγνώστης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών - Ιερός Ναός Αγίου Λουκά Πατησίων.

Email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
  1. Δημοφιλή
  2. Προτεινόμενα

Ημερολόγιο

« December 2017 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31